TRAFİK KAZALARININ OLUŞ NEDENLERİNE İLİŞKİN İSTATİSTİKİ BİLGİLERİN DERLENMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİ HAKKINDA YÖNERGEOnay Tarihi :14.01.1982
Onay Makamı :İçişleri BakanıI.BÖLÜM
AMAÇ-KAPSAM
Amaç
Madde l-Trafik kazalarının oluş nedenlerini insan, araç ve yol gibi kusurlu unsurlar açısından değerlendirmek ve sonuçlarına göre önleyici tedbirler almak üzere, sağlıklı ve güvenilir istatistiki bilgiler derlemektir.
Kapsam
Madde 2- Trafik kazalarının nicelik ve nitelikleri bakımından inandırıcı ve gerçek sonuçlarını elde edebilmek ve bu konuda trafik ünitelerindeki farklı uygulamalara son vermek üzere, geliştirilmiş bulunan KAZA BİLDİRİM, formlarının doldurulması, DÖKÜM FORMLARINA işlenmesi, değerlendirilmesi ve yayınlanmasına ilişkin hükümleri kapsar.II.BÖLÜM
TRAFİK KAZALARI BİLDİRİM FORMUNUN MUHTEVİYATI TANZİM ESAS VE USULLERİ
Madde 3-“Trafik Kazaları Bildirim Formu” kaza tahkik görevlisi tarafından kaza mahallinde gerekli incelemeler yapıldıktan sonra bizzat doldurulur.İHTİVA ETTİĞİ BİLGİLER İLE DOLDURULUŞ ESAS VE USULLERİ
a.Kaza Yeri ve Zamanı
Kaza yerinin kesin adresi, şehiriçi ve şehirdışı yollara göre, hangi yolda hangi istikamete ve kaçıncı km.de hangi tesisin önü, yanı veya civarında meydana geldiği, kesin tarih, ay, gün ve saat olarak yazılır.
b.Kazaya Karışan Taşıtların Cinsleri
Bu bölüm Ülkemizde meydana gelen trafik kazalarında, yabancı uyrukluların karıştığı kaza miktarları, milliyetleri, kusur durumları ile Türk uyrukluların karıştığı yabancı plakalı taşıtlar ve Türk plakalı taşıtların cinsleri ve plakalarını kapsamaktadır.
Kazaya karışan taşıtların cinsleri, miktarları, plakaları, şoförleri yabancı ise, hangi millete mensup olduğu yazılacak, kusur durumları ise, (yalnız yabancılar için) “ KUSUR DURUMU ” bölümünün altında bulunan kutulara (x) işareti koymak suretiyle belirlenir.
c.Kazazedeler
Bu bölüme, kazaya karışan kazazedelerin Adı-Soyadı, cinsiyeti itibariyle kadın veya erkek oluşu, yaş durumu, yaya, yolcu, şoför veya sürücü olduğu, yaralı ise hafif yaralı veya ağır yaralı olduğu, ölmüş ise, ölü olduğu ilgili bölümün ilgili sahifesine yazılacak ve kutular kazazedenin durumuna göre işaretle belirlenir.
d.Yayaların Kusurları
Kazaya karışan taraflardan biri yaya ise, yani kaza yayaya çarpmak suretiyle meydana gelmiş ise, yayanın yaya geçidi dışından geçmek, yola birden çıkmak, duran taşıtın yanından çıkmak, taşıt yolundan yürümek, yolda oturma veya oynamak, taşıta asılmak, sarhoşluk, kırmızı ışıktan geçmek gibi bu kabil kural dışı davranışı ihlal edilen kural karşısındaki boş kutuya işaretlenir.
e.Kazanın Oluş Şekli
Kazanın oluşu; çarpışma, duran araca çarpma, sabit cisme çarpma, hayvana çarpma, devrilme, araçtan düşme, yayaya çarpma, bisiklete çarpma veya diğer şekillerde meydana gelmiş ise meydana geliş şekli ilgili hanenin sağ hizasına tekabül eden kutuya işaretlenir.
f.Şoför Ve Sürücü Kusurları
Meydana gelen kaza; taşıt şoför veya sürücüsünün bizzat aşırı hız, yakın takip, hatalı sollamak, kırmızı ışıktan geçme, geçiş hakkını vermemek, hatalı dönüşler, yanlış şeritten gitmek, hatalı duruş ve park etme, dur işaretlerinde durmamak, uygunsuz taşımak, tedbirsizlik, dalgınlık, yorgunluk, uykusuzluk, alkollü araç kullanma, ehliyetsizlik veya diğer sebepler gibi şahsi kurusu neticesi meydana gelmiş ise, ihlal edilen kural şoför veya sürücüsünün şahsi kusuru olarak, ilgili hanenin karşısına işlenir.
g.Tekniz Arıza
Trafik kazası, fren patlaması, rot çıkması, lastik patlaması, aks kesmesi veya benzeri teknik sebeplerden meydana gelmiş ise, meydana geliş nedeni ilgili satırın karşısına tesadüf eden kutuya işaretlenir.
h.Hava Durumu
Kazanın meydana geldiği anda, havanın açık, yağmurlu, karşı, sisli veya fırtınalı oluş durumuna göre, ilgili satırın karşısına mevcut durum işaretlenir.
ı.Yol Durumu
Kazanın meydana geldiği sırada hava muhalefeti dolayısıyla yolun kaplama sathı şayet kuru, ıslak, çamurlu, karlı veya buzlu ise, bu durum; ilgili hanenin karşısına işlenir.Ayrıca yolun yapısı ve kulanım amacı; trafik akımına göre otoban, çift yönlü yol, tek yönlü yol durumuna göre değerlendirilerek, ilgili hanenin karşısına işaretleme yapılır.
j.Kaza Yeri Denetim Ve Kumanda Durumu
Kazanın meydana geldiği mahal daha önce veya kaza sırasında Trafik Polisi’nce devamlı veya zaman zaman veya hiçbir zaman denetim altına alınıp alınmadığı, ışıklı işaretin bulunup bulunmadığı, ışıklı işaret ve trafik polisinin birlikte bulunup bulunmadığı tespit edilerek neticesi bu bölümün ilgili hanesine işlenir.
k-Aydınlatma Durumu
Kaza, zaman itibariyle gündüz, gece, alaca karanlık veya karanlık durumuna göre hangi zamanda meydana gelmiş ise, ilgili hanesine işaretlenir.
l-Kusurlu Unsurlar
Kazaya tesir eden faktörler başlığı altında mütalaa edilen, bu bölümde, insan, yol, araç gibi kazaya sebebiyet veren kusurlu unsurlar tespit edilerek ilgili haneye işaretlenir.

m-Kaza Neticesi
Kaza, hasarla, ölümle veya yaralanma ile neticelenmiş ise, sonucuna göre ilgili bölüme gerekli işaretleme yapılır.
n-Trafik kazaları bildirim formunun ilgili bölümleri doldurulurken, bölüm başlıklarına bağlı haneler karşısında bulunan boş kutuya (x) işaret konur.Düzenleyen kaza tahkik görevlisi imzaladıktan sonra diğer işlemler yapılmak üzere, istatistik kısmına teslim edilir.
III.BÖLÜM
KAZA BİLDİRİM FORMUNDAKİ BİLGİLERİN DEĞERLENDİRME FORMLARINA İŞLENMESİ
Madde 4-Kaza bildirim formları, kaza tahkik görevlilerince istatistik birimine teslimini müteakip birim yetkilisince kazanın oluş tarihi ve saatine göre her birine ayrı bir sıra numarası verilir.
Verilen bu sıra numarası aynı zamanda değerlendirme formlarının sol üst köşesinde belirtilmiş olan “KAZA NO” hanesine yazılır.Bütün formlar verilen bu numara sırası esasına göre doldurulur.
Madde 5-Değerlendirme formları 20 adet olup, muhteviyatı ve yıl sonundaki değerlendirme sonuçlarına göre yayınlanacak istatistiki bilgilere esas olacak tabloların hangilerinin kaç nolu form neticelerine göre, tanzim edileceğine dair esaslar aşağıda belirlenmiştir.
1 NOLU FORM: Kaza, ölü ve yaralı sayıları, bunlardan kazazedelerin yaya, yolcu, şoför ve sürücülere göre dağılımı ve maddi hasar miktarını ihtiva etmekte olup, 1-2-3 nolu tablolar ile A-B-C, nolu grafiklerin tanzim ve yapımında faydalanılır.
2 NOLU FORM: Kazanın oluş şeklindeki durumları ihtiva etmekte olup, sonucuna göre 4 nolu tablonun tanzimi sağlanır.
3 NOLU FORM: Kazaya karışan taşıt tiplerini belirtmekte olup, 5 ve 6 nolu tabloların oluşturulmasında yararlanılır.
4 NOLU FORM: Türk ve yabancı uyruklu şahıslar ile bunlara ait yerli ve yabancı plakalı taşıt tiplerini ihtiva etmekte olup, 7 nolu tablonun tanzimi sağlanır.
5 NOLU FORM: Aylara göre kaza miktarları ve bunların tabii sonucuna göre kazazedelerin durumlarını tespit etmekte olup, 8 ve 9 nolu tablolar ile GRAFİK C ‘nin tanzim ve yapımında yararlanılır.
6 NOLU FORM: Kazaların haftanın günlerine göre dağılımını, ölü ve yaralı sayılarını göstermekte olup, 10 nolu tablonun tanziminde yararlanılır.
7 NOLU FORM: Kazalar ve kazazedelerin günün saatlerine göre, dağılımını ihtiva etmekte olup, 11 nolu tablonun tanziminde yararlanılır.
8 NOLU FORM: Kazaların; şoförlerin yaş durumuna göre dağılımını tespit etmekte olup, 12 nolu tablo ile GRAFİK D ve E’nin tanzim ve yapılında yararlanılır.
9 NOLU FORM:Kazaya karışan yayaların yaş grupları, sayıları, ölü ve yaralı miktarlarını tespit etmekte olup, 13 nolu tablo ile GRAFİK D ve E’nin tanzim ve yapımında faydalanılır.
10 NOLU FORM : Kaza mahallinin denetim ve kumanda durumunu tespit etmekte olup, 14 nolu tablonun tanziminde yararlanılır.
11 NOLU FORM: Kaza sırasında hava muhalefet durumunu tespit etmekte olup, 15 nolu tablonun oluşması sağlanır.
12 NOLU FORM:Kaza sırasında, kaza mahallinin gece, gündüz veya karanlık olduğunu tespit etmekte olup, 16 nolu tablonun tanziminde faydalanılır.
13 NOLU FORM:Kaza sırasında kaza mahallindeki yolun, şekli, kaplama düzeyinin nasıl olduğunu tespite yarar.Bu bilgilerden 17 nolu tablonun tanziminde faydalanılır.
14-15 NOLU FORMLAR:Kazaların yolun geometrik özelliğine göre, dağılımını ve kazazedelerin durumları tespit edilir ve 18 no’lu tablonun tanziminde yararlanılır.
16 NOLU FORM:Kazanın meydana gelmesinde etkin olan kusurlu unsurları ve sayılarını göstermektedir.19 nolu tablonun tanziminde yararlanılır.
17-18 NOLU FORMLAR:Araçları bizzat sevk ve idare eden şoför ve sürücülerin hatalı hareketleri tespit edilir ve 20 nolu tablonun tanziminde yararlanılır.
19 NOLU FORM: Kazaya karışan yayaların kusurlu hareketleri tespit etmektedir.21 nolu tablonun tanziminde yararlanılır.
20 NOLU FORM: Kazaların taşıtlarda meydana gelen teknik arıza durumlarına göre dağılımını tespit etmektedir.22 nolu tablonun tanziminde yararlanılır.
Madde 6-a.KAZA BİLDİRİM FORMU’nun muhtelif bölümlerindeki bütün bilgiler, 5’inci Maddede bahis konusu edilen, başlıkları ve muhteviyatı itibariyle geliştirilmiş bulunan 20 adet trafik kazaları “DEĞERLENDİRME FORMU” adı altında tanzim edilmiştir.
b.Verilen kaza sıra numarasını takip etmek şartı ile, her bir kaza bildirim formu, DEĞERLENDİRME formlarındaki sıra numarasına bağlı kalınarak ilgili bölümlerine işlenir.
IV.BÖLÜM
DEĞERLENDİRME FORMLARININ ANALİZE VE TABLOLARA İŞLENMESİ
Madde 7-5.maddede belirtilmiş olan DEĞERLENDİRME FORMUNDAKİ bilgiler ayrı ayrı yıl sonunda toplanır, oranları alınır elde edilen değerler istatistiki bilgilere esas olmak üzere yayımlanır.
Madde 8-7.Maddeye göre elde edilen trafik kazalarına ilişkin tüm toplam bilgiler ve değerler;muhteviyatı ve örneği ilişikte göndermiş bulunan, “TRAFİK KAZALARI İSTATİSTİĞİ” başlığı altında tanzim edilen tablolara ve örnek grafiklere işlenerek neşriyatı sağlanır.
Madde 9-a.Tüm Bölge Trafik ve Şehir içi Trafik Şube Müdürlükleri ve onlara bağlı trafik bürosu ve istasyonları kendi sorumlu olduğu yol birleşim birimleri hakkında bu Yönerge hükümlerine göre istatistiki bilgiler derleyecektir.
b.Derlenen bu bilgiler her yıl Mart ayı içerisinde Şehir içi ve Bölge Trafik Şube Müdürlükleri ayrı ayrı bölümlerde mütalaa edilerek grafik, tablo ve izahat şeklinde örneğe göre İl Emniyet Müdürlüklerince bastırılır.
c.Neşriyatı sağlanan bu kitap en geç Nisan ayı ilk haftasında Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Destek Daire Başkanlığı’na gönderilir.
d.Gereği için birer örneği, başta Belediye ve Karayolları olmak üzere, diğer lüzum görülen kamu kuruluşlarına resmi yazı ile iletilir.
e.Derlenen bilgilerin ışığı altında, yerleşim birimleri içinde ve dışında, kazaların tüm kusurlu unsurlara göre genel bir değerlendirilmesinin yapılması, oluş nedenlerine göre, alt yapının ıslahı, trafik mühendisliğine ilişkin ışıklandırma, kısıtlama, yönlendirme, yasaklama gibi bil’umum hizmetlerin yerine getirmesi, denetleme ve düzenleme hizmetlerinin daha ziyade kazaların oluştuğu hassas noktalara kaldırılması konuları İl Trafik Komisyonu’nun gündemine alınarak, öncelikle görüşülür ve uygulamaya geçilir.
Madde 10-a.Her trafik birimi sorumlu olduğu bölgenin, (Şehir içi Trafik Şube Müdürlüğü, şehir içi haritası, Bölge Trafik Şube Müdürlüğü’ne bağlı üniteler, sorumluluk bölgesi yol grafisi) bir harita ve grafisini hazırlayarak kazalar bu harita ve grafi üzerinde aşağıda renkleri belirtilen iğnelerle gösterilecektir.
Ölümle sonuçlanan kazalar: Siyah başlıklı iğnelerle, Yaralama ile sonuçlanan kazalar: Kırmızı başlıklı iğne ile,
Hasarla neticelenen kazalar: Beyaz başlıklı iğnelerle belirtilir.
b.Renkli iğneler kazanın sonucuna göre, hangi kavşak veya güzergahta meydana gelmiş ise, harita veya yol grafisi üzerinde tam o noktaya isabet eden yere tespit edilir.
c.Yoğun kazaların oluştuğu noktalarda iğne ile tespit için, yer kalmadığı takdirde, aynı renklere bağlı kalmak şartı ile, daha büyük başlıklı iğnelerden istifade edilecek ve her büyük başlı iğne, örneğin 5 veya 10 ölümlü veya yaralanmalı kazayı gösterecek şekilde işaretlenir.
d.Her yıl sonunda haritaların ve grafiklerin renkli resimleri çekilerek büyütülecek, bir örneği istatistik arşivlerinde saklanacak, diğer örneği Emniyet Genel Müdürlüğü Trafik Daire Başkanlığı’na gönderiler.Mümkün olduğu takdirde çıkartılarak istatistik kitabına da ilave edilebilecektir.
e.Her trafik biriminde bir yıl önceki istatistik grafik ve tabloları büyütülmüş olarak her zaman tetkik edilebilecek şekilde panolara ve çerçevelettirilerek duvarlara asılar.
Henüz içerisinde bulunulan yıl içinde önem arz eden ve kazaların oluşumunu bariz şekilde ifade eden grafik ve tablolar ile ekip faaliyetlerini ihtiva eden bilgilerde istatistik biriminde teşhir edilir.
Madde 11-a.Her trafik biriminde bu faaliyetlerin verimli şekilde yürütülebilmesi için, ayrı bir bölüm tefrik edilir.
b.İş hacmine göre, istatistik birimine yeteri kadar görevli tefrik edilerek, çalışan personel başka hizmetlerde istihdam edilmeyecektir.
c.Kazaların oluş nedenlerine ilişkin istatistiki bilgilerin sonuçları yıl sonunda kısım kısım mahalli basın ve TRT kanalı ile halka duyurulur.
V.BÖLÜM
SON HÜKÜMLER
Sorumluluk
Madde 12-Bu Yönergenin uygulanmasından İl Emniyet Müdürleri, trafik işleriyle görevli Emniyet Müdür Muavini, Şehiriçi ve Şehirdışı Trafik Şube Müdürleri ile sıralı amirler sorumludur.
Yürürlük
Madde 13-Bu Yönerge onaylandığı tarihte yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 14-Bu Yönergeyi Emniyet genel Müdürü yürütür.