Yeni bir yıla girdiğimiz şu günlerde tüm motorseverler için hayırlı bir yıl olmasını dileyerek bu sayımızın konusuna geçelim .

Geçen sayımızda Nasıl Bir Motorla Başlamalıyım ? sorusuna ana hatları ile bir cevap aramıştık . Bu hafta birazda motorumuzu tanıyalım.

Motorları güç aktarım şekline göre üç ana grupta incelememiz mümkündür.

1- Vitessiz motorlar.
2- Vitesli motorlar.
3- Yarı otomatik şanzımanlı motorlar.

Vitessiz motorlar.

Scooter, moped olarak adlandırdığımız bu grup kullanması ve öğrenmesi en kolay grup olarak karşımıza çıkıyor.

Sistem gayet basit sağ elde gaz ve ön fren sol elde arka fren . Tahrik ya kayışla yada zincirle .Oturağın hemen altında bir bagaj, sele yüksekliği 65-75 cm aralığında.,lastikleri vitesli motorlara göre daha ufak motorlardır. Şehir içi kullanıma yönelik , kullanımı nispeten daha kolay motorlardır. Elbette maxi scooter dediğimiz motor hacimleri yüksek olanlarıda var ama biz genelleme yaparak incelediğimizde öne çıkan özellikleri bunlar .

Ülkemizde ve diğer ülkelerde trafikte en sık gördüğümüz motorlar bu tip motorlardır. Ekonomik yakıt sarfiyatları ve bir şeyler taşımak için uygun fiziki yapıları çok amaçlı kullanıma olanak sağlamaktadır.Yol çok bozuk olmadıkça stabilize veya toprak yollarda da rahatlıkla kullanılabilecek motorlardır.

Özellikle ülkemizde moped diye adlandırdığımız modeller modifiye edilip hızları ciddi oranlarda arttırılabilmekte ve trafiğe açık alanlarda illegal olarak yarıştırılmaktadır. Bu türün ilk örneklerinden olan ( Scooter) VESPA ve LAMBRETTA gibi markaların dünya üzerinde farklı ülkelerde fan kulüpleri vardır . 1950 - 1960 lı yıllarda üretilmiş ve günümüzde hala kullanılan örnekleri mevcuttur.

Motorun çalışma prensibi karışık gibi görünse de oldukça basittir. Vitesli motorlardan farklı olarak vitessiz motorlarda kavrama sistemi manuel değil merkezkaç kuvveti ile çalışmaktadır. Yani bir debriyaj sistemi vardır ama bu sistem sizin kontrolünüz dışında devirle doğru orantıda çalışmaktadır.

Çalışma prensibi ise şöyledir. Bir aktarım kayışı, bir mil üzerinde hareket eden iki adet konik disk ve tekerleğe güç aktaran diğer kayış diski yardımı ile vitesler devamlı olarak değişir.
Vites sistemi tamamen motorun devrine orantılıdır. Yani mil üzerinde hareket eden kayış, diskler birbirine yaklaşınca büyüyen çap ile daha düşük hızda yani 1 viteste gibi gider. Diskler uzaklaşınca kayışın dönüğü çap küçüldüğü için vites büyür ve 5. vites gibi olur. Devir belli bir seviyeye düşünce balatalar merkezkaç kuvvetinden yararlanamadığından tekere güç aktaran kasnağı hareket ettiremez. Buda rolantide iken motorun stop etmemesini sağlar.

Bu sisteme CVT deniyor açılımı ise şöyle CVT :(Continuously Variable Transmission/Sürekli Değişken Aktarma)

Burada basitçe vitessiz motorların çalışma prensiplerini ve öne çıkan özelliklerini işledik . Elbette ayaktan frenli ve vitesli scooter örnekleri var bu modelleri vitesli motorlarda işleyeceğiz.

Vitesli motorlar

Çok geniş bir ürün yelpazesi olan modellerdir. 50cc den tutun +2000 cc ye kadar değişen motor hacminde, araziden tutun pist yarışlarına kadar değişik modellerde ürünler bu bölüme girmektedir.

Kullanımı vitessiz motorlara göre daha zor görünse de, motor üzerinde ki hakimiyet arttıkça kullanım daha da rahatlamaktadır.

Birkaç ekstrem örnek dışında sağ elde gaz ve ön fren sol elde debriyaj sağ ayakta arka fren ve sol ayakta vites bulunmaktadır. Eller ve ayakların senkronize çalışması ile kullanılan, özellikle araba deneyimi olan sürücülerin vites debriyaj senkronizasyonunda deneyimli olmaları sebebiyle oldukça kolay adapte oldukları modellerdir.

Vitessiz motorların aksine vitesli motorlarda hem debriyaj hem de vites tamamen sürücünün kontrolündedir. Bu tür modellerde el, ayak ve gaz freni haricinde vites düşürülerek kompresyon freni de yapılabilir. Deneyimli sürücülerin acil frenlemeler dışında çok kullandığı bir frenleme sistemidir. Motorun devirli veya düşük devirli kullanılarak seri veya ekonomik kullanılabilmesi de yine sürücünün tercihidir.

Vites değişimi aynı arabalarda olduğu gibi motorun belli bir devire ulaşması sonucu yapıldığından binicinin motordan çıkan sese ve titreşime göre devri anlayıp vitesi düşürmesi veya yükseltmesi esasına dayanan bir çalışma şekli vardır. Devir saati olan modellerde binicinin işi kolaydır, ama asıl önemlisi motorun o anki durumunu devir saatine bakmadan anlayıp gereken müdaheleyi yapabilmektir. Bu beceri zaman içinde gelişecek binici motorunu tanıyacak ve gereken müdaheleleri otomatik olarak yapacaktır.

Görüldüğü gibi vitesli motoru vitessiz motordan ayıran en kalın çizgi motorun deviridir. Vitessiz motorda her şeyi motor kendisi yaparken viteslide motor tamamen binici kontrolüne bırakılmaktadır.

Yarı otomatik şanzımanlı motorlar

Trafikte örneğine en az rastlayacağımız modellerdir. “cup” modeller olarak da adlandırılırlar. Büyük hacimli motorlarda da kullanılan bir sistemdir. Basitçe anlatmak gerekirse aynı vitessiz motolarda olduğu gibi debriyaj sistemi binicinin kontrolü dışındadır. Sistem tamamen belli bir devire gelindiğinde bir üst veya bir alt vitese binicinin müdahelesi ile geçmesi esasına dayanır.

Vites ya sağ ayakta yada sol elde olabilir. Her zamanki gibi sağ elde gaz ve ön fren sol elde arka fren vardır yine farklı modellerde arka frenin sağ ayakta olduğu örnekleri de mevcuttur.

Bu üç ana grup haricinde “triptonic” diye adlandırılan hem manüel hem de otomatik vites seçeneklerini aynı anda sunan motorlarda mevcuttur. Teknolojinin her geçen dakika yeni sistemler ürettiği günümüzde motosiklet sektörü de bu yeni sistemleri uygulamaya geçirmektedir. Bu sayımızda güç aktarma sistemlerine göre motorları üç ana başlıkta topladık. Önümüzde ki sayılarda hem motorumuzu tanımaya devam edeceğiz hem de güvenli sürüş için ihtiyacımız olan teknik ve ekipmanları işleyeceğiz.

Farınız ve yolunuz daima açık olsun. Önümüzde ki sayıda buluşuncaya dek Allaha emanet olun.